Là một loài bò sát, dông thuộc họ nhà kỳ nhông, nhìn những chú dông sần sùi, trông thật gớm ghiếc nhưng khi đã trở thành món ăn trên bàn tiệc thì đến vua Bảo Đại được nếm cũng phải "ngất ngây". Nghe đồn, thịt dông có tác dụng bổ phế, bổ tỳ, chữa viêm khớp, đau nhức, tê bại, chống phong.

Món đặc sản "độc nhất vô vị"

Dông xuất hiện lần đầu tiên ở Ninh Thuận cách đây hơn 3 năm ở xã Phước Hải, huyện Ninh Phước. Ngày đó, gia đình ông Lưu Huấn (thôn Từ Tâm) sau làm ăn sinh sống ở TP.Hồ Chí Minh nhiều năm khi quay trở lại quê nhà liền đem theo mấy chú dông từ thành phố về nuôi với mục đích để làm cảnh trong nhà. Thật bất ngờ, dông phát triển rất nhanh, từ con giống nhỏ nặng chừng khoảng 30gram, sau 6 tháng thả nuôi, mỗi chú dông đã có trọng lượng từ 150-300gram. Thấy hay hay, ông Huấn đã cho chế biến thử thành món ăn, không ngờ thịt dông rất thơm, ngon lại còn bổ. Biết tiếng, nhiều nhà hàng trong thành phố Phan Rang đã lần mò tìm đến gia đình ông để đặt hàng thường xuyên. Vậy là ông nảy ra ý định kinh doanh. Ban đầu, ông xây một trang trại nuôi dông rộng chừng 100m2, nói là trang trại nhưng thực ra loài dông này rất dễ nuôi, chỉ cần xây một bể bê tông, rồi đổ cát vào và cắm thêm một ít cây rễ ngắn để làm chỗ che mát cho loài dông, cứ thế dông sinh trưởng rất nhanh. Sau nửa năm nuôi trong bể, đến khi thu hoạch, ông Huấn chọn những con đực có trọng lượng lớn đem bán với giá từ 150.000-200.000đồng/kg. Còn con dông mái, ông giữ lại cho sinh sản nhằm chủ động nguồn dông giống cho vụ sau.

Dông thuộc họ kỳ nhông. Thịt dông trắng, dai như thịt gà, bổ, ngon. Hiện nay, các nhà hàng, khách sạn ở Ninh Thuận, Bình Thuận, Cần Thơ, TP.HCM... đều có nhiều món ăn đặc sắc chế biến từ dông. Theo dân sành ăn, ngon nhất trong con dông là mật và trứng. Mật dông có vị nhẫn, trứng dông béo, bùi mà không ngậy, được xem là một trong những món sơn hào hải vị. Không riêng gì Ninh Thuận, ở Bình Thuận, hầu hết các hộ sống xung quanh cồn cát đều nuôi dông, đặc biệt là khu Lê Hồng Phong (thành phố Phan Thiết) và các huyện Bắc Bình, Tuy Phong, Hàm Thuận Bắc...

Theo lời kể của nhiều người dân vùng Ninh Phước, thịt dông quý và bổ nên có một thời gian, đào dông, bẫy dông được coi là nghề hái ra tiền. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nghề nuôi dông đang trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình trong vùng, thậm chí nhiều hộ đã trở thành triệu phú từ nghề nuôi dông.

Hé mở cơ hội làm giàu

Từ mô hình nuôi dông của gia đình ông Huấn, nhiều hộ gia đình trong xã đã thành công trong việc đưa vào chuồng nuôi con dông hoang dã, loài bò sát sinh sống trên những động cát. Nghề nuôi này đã mở ra hướng đi mới cho người dân nơi đây. Hiện Ninh Thuận có vài chục hộ nuôi dông với quy mô lớn (mỗi chuồng khoảng 4.000- 5.000 con). Tại Ninh Thuận, mô hình này cũng đang được lan rộng ở những vùng có động cát, có rất nhiều hộ nuôi dông quy mô lớn (từ vài ngàn đến vài chục ngàn con). Dông đạt trọng lượng từ 6 - 12 con/kg, với giá bình quân 120.000 đồng /kg, người nuôi sẽ lãi từ 5 - 100 triệu đồng /chuồng/năm. Nghề nuôi dông ở Ninh Thuận phát triển rất nhanh, nhiều người ở Khánh Hòa, Bình Thuận, Bình Định đến tìm hiểu, mua con giống về nuôi. Mô hình này đã hé mở cơ hội làm giàu cho người dân ven biển miền Trung.

Theo lời giới thiệu của ông Huấn, chúng tôi tìm đến hộ gia đình anh Phạm Trung Nhớ, thôn Hoà Thuỷ. Gia đình anh Nhớ hiện đang nuôi gần 100.000 con giống trên diện tích 500m2. Anh Nhớ cho biết: tiền chi phí mua giống ban đầu không cao, chỉ khoảng 3.000-5.000đồng/con cộng với tiền xây bể nuôi khoảng 30 triệu đồng. Trung bình mỗi bể rộng 100m2 có thể thả được 3.000 con giống, mỗi tháng chi khoảng trên 1 triệu đồng cho gần 100.000 con. Sau mấy tháng nuôi, trừ chi phí còn lãi gần 100 triệu đồng. Anh Nhớ cho biết, dông sinh sản rất nhanh, từ khi trứng nở đến lúc trưởng thành khoảng 6-8 tháng là có thể phối giống. Một năm dông đẻ hai lứa, mỗi lần đẻ từ 6 - 8 trứng; 30 ngày sau trứng nở ra dông con. Và năm kế tiếp đàn dông con trưởng thành, tiếp tục sinh sản. Dông chỉ lên khỏi hang kiếm ăn một lần vào khoảng giữa trưa, thức ăn chủ yếu là các loại rau, quả như cà chua, dưa hồng, rau muống... tươi, được rửa sạch. Theo anh Nhớ, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật nuôi dông từ Bắc chí Nam không có. Dân ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, mỗi người nghĩ mỗi cách và nuôi lâu ắt "đẻ" ra kinh nghiệm.

ông Huấn cho biết, nguồn giống dông có thể mua của thợ săn bắt dông tự nhiên. Dông có 4 loại: dông lửa, dông rằn xám trắng, dông bột (gốc Vĩnh Hảo, Liên Hương - Bình Thuận), dông đen (hay dông Thủy Triều - Cam Ranh), trung bình giá mỗi con dông giống khoảng 3.000 đồng. Nuôi dông tốn ít công chăm sóc cũng như chi phí đầu vào. Thức ăn của dông chủ yếu là các loại rau xanh, đu đủ, cà chua. Nói chung, nguồn thức ăn cho dông mình có thể chủ động từ vườn rau trong gia đình. Chỉ cần 3.000-5.000 đồng rau quả là đủ cho 1.000 con dông ăn mỗi ngày. Mỗi tuần cho dông ăn cám vi sinh 1 lần cho đủ chất. Chỉ cần trồng thêm ít cây tạo bóng mát trong khu vực nuôi dông là nhà đầu tư có thể yên tâm vì dông không nỡ... bỏ đi.

Do dông sống trong hang nên muốn nuôi dông, nhà đầu tư phải xây hang. Việc xây dựng này chỉ tốn khoảng 5 triệu đồng cho mô hình 50 m2. Để dông không thể đào hang chui đi, người nuôi phải đổ một lớp xi măng dày khoảng 3 cm. Sau đó, lấp lên một lớp cát dày từ 40-50 cm. Tiếp theo là dùng gạch xây vòng kiểu tường thành cao từ 1,2-1, 5 m. Cuối cùng, gắn tôn dọc theo thành chuồng để dông không thể leo ra ngoài. Kỹ hơn, người nuôi dông có thể phủ thêm một tấm lưới nylon kín trên mặt chuồng. Chuồng dông có thể rộng từ vài chục đến vài trăm mét vuông. Hang dông sâu khoảng 25 cm, mỗi hang nuôi được 15 con, trung bình 4 hang /m2. Để dông thích nghi nhanh, mỗi buổi sáng phải xịt nước vào chuồng làm mưa, tạo độ ẩm và tập cho dông lên ăn khi trời mưa. Nhưng cần lưu ý không để chuồng bị ngập úng.

Theo lời anh Nhớ, từ hơn 1 năm nay, sản phẩm thịt dông tiêu thụ khá mạnh và giá luôn ổn định, nhiều lúc lượng cung không đủ cầu. Nuôi dông chi phí thấp lại đem lại lợi nhuận cao, công chăm sóc không đáng kể, vì chúng sinh trưởng nhanh, mau lớn. Hiện nay, gia đình anh Nhớ cũng như nhiều hộ khác ở xã Phước Hải đang giàu lên từ mô hình nuôi dông. Hàng ngày, có nhiều thương lái từ TP. Hồ Chí Minh về Phước Hải để đặt mua dông. Không những thế, rất nhiều người từ Khánh Hoà, Bình Thuận, Bình Định nghe tiếng cũng lần mò tìm đến để học tập kinh nghiệm và mua con giống về nuôi.           

Ông Lê Ky - Ban Nông nghiệp xã Phước Hải cho biết, hiện số hộ nuôi dông ở xã đang chiếm đến trên 70% dân số. Từ nghề nuôi dông mà mấy năm năm tỷ lệ nghèo của xã tụt giảm đáng kể. Từ trên 30% năm 2005, đến nay tỷ lệ nghèo ở xã chỉ chiếm trên 12%. Nuôi dông thực sự đang là hướng đi nhằm xoá đói, giảm nghèo có hiệu quả, nhất là đối với những hộ có ít đất. Mỗi hộ chỉ cần bỏ ra từ 5 -7 triệu đồng và vài chục mét vuông đất là có thể làm chuồng trại, mua giống chăn nuôi dông. Nuôi dông đang hé mở một cơ hội làm giàu cho những người dân ven biển Ninh Thuận. Tuy nhiên, những người chăn nuôi dông hiện nay đang rất mong muốn các nhà khoa học quan tâm, đi sâu nghiên cứu về loài bò sát này để giúp người dân tìm cách cho dông đẻ nhân tạo, tạo nguồn giống ổn định

(Theo doisongphapluat)